Dzień Kobiet 2026 bez filtrów: menopauza i dojrzała siła kobiecości

Międzynarodowy Dzień Kobiet wywodzi się z ruchów robotniczych początku XX wieku i walki o podstawowe prawa obywatelskie kobiet. Współcześnie jego znaczenie rozszerzyło się o kwestie zdrowia, równego dostępu do opieki medycznej oraz jakości życia w różnych fazach biologicznych.

Kiedyś klimakterium i jego objawy były tematem tabu, ale w ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się zdrowiu kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Międzynarodowe i polskie towarzystwa naukowe podkreślają znaczenie rzetelnej edukacji kobiet w okresie menopauzy [1,2,3,4]

Dzień Kobiet może być symbolicznym momentem, by przywrócić widoczność temu etapowi życia. Mówienie o menopauzie w sposób merytoryczny i wolny od niedopowiedzeń jest elementem nowoczesnego podejścia do kobiecości – takiego, które obejmuje całe życie, nie tylko jego fragment.

WHO (World Health Organization) definiuje menopauzę jako ostatnią miesiączkę w życiu kobiety. Rozpoznawana jest retrospektywnie po 12 miesiącach braku krwawienia, jeśli nie ma innej przyczyny (np. zabiegu operacyjnego). Wynika z wyczerpania puli pęcherzyków jajnikowych i trwałego spadku produkcji estrogenów oraz progesteronu [5].

Średni wiek menopauzy w Europie to około 45-55 lat. Ile trwa menopauza? Sama menopauza jest jednym, konkretnym momentem – ostatnią miesiączką. Natomiast okres przejściowy, tzw. perimenopauza może rozpocząć się kilka lat wcześniej i obejmować nieregularne cykle miesiączkowe, skracanie lub wydłużanie odstępów między nimi oraz zmiany nasilenia krwawień.

Z medycznego punktu widzenia menopauza to fizjologiczny i naturalny etap w życiu kobiety związany z wygasaniem czynności hormonalnej jajników. Nie jest jednostką chorobową, choć może wiązać się z dolegliwościami wymagającymi leczenia [6].

Menopauza to proces ogólnoustrojowy związany ze stopniowym spadkiem poziomu estrogenów, które przez lata wpływały nie tylko na cykl miesiączkowy, ale także na mózg, kości, skórę i układ sercowo-naczyniowy. Gdy ich stężenie obniża się i stabilizuje na niższym poziomie, organizm musi wypracować nową równowagę. Do najczęstszych fizycznych i somatycznych objawów należą:

• Uderzenia gorąca – występują u około 75% kobiet. Objawiają się nagłym uczuciem ciepła, zaczerwienieniem twarzy i szyi oraz nasilonym poceniem się [8].
• Nocne poty – często towarzyszą uderzeniom gorąca i mogą prowadzić do przerywanego snu oraz przewlekłego zmęczenia.
• Zaburzenia snu – obejmują trudności z zasypianiem, wybudzanie się w nocy i poczucie niewystarczającej regeneracji.
• Suchość pochwy – dotyczy około 50% kobiet po menopauzie i wynika ze zmniejszonego nawilżenia błony śluzowej. Może powodować pieczenie, podrażnienie i dyskomfort podczas współżycia [8].
• Obniżenie libido – często wiąże się zarówno ze zmianami hormonalnymi, jak i z towarzyszącym dyskomfortem urogenitalnym.
• Bóle stawów i mięśni, bóle głowy oraz kołatanie serca – to objawy, które również mogą pojawiać się w okresie przejścia menopauzalnego.
• W dłuższej perspektywie spadek estrogenów zwiększa ryzyko utraty masy kostnej i osteoporozy, ponieważ hormony te pełnią istotną rolę w regulacji przebudowy kości.

Warto podkreślić, że nie wszystkie kobiety doświadczają tych dolegliwości w takim samym stopniu – ich intensywność i czas trwania są indywidualne. Z medycznego punktu widzenia są one naturalną konsekwencją zmian hormonalnych i elementem adaptacji organizmu do nowego etapu życia [8].

Menopauza to moment, w którym organizm uczy się nowej równowagi hormonalnej. Choć nie masz wpływu na sam proces wygaszania czynności jajników, możesz wpłynąć na to, jak ciało adaptuje się do zmian. Modyfikacja stylu życia stanowi podstawę łagodzenia objawów i profilaktyki długofalowych konsekwencji zdrowotnych. Co warto wdrożyć, aby łagodnie przejść przez okres menopauzalny?

Regularna aktywność fizyczna

Zaleca się minimum 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo. Ruch wspiera układ sercowo-naczyniowy, poprawia profil lipidowy i pomaga chronić kości przed utratą masy mineralnej. Trening siłowy dodatkowo wzmacnia mięśnie i zmniejsza ryzyko osteoporozy, która po menopauzie staje się istotnym zagrożeniem. Systematyczny ruch może zmniejszać częstotliwość i intensywność uderzeń gorąca.

Dieta

Odpowiednia podaż wapnia i witaminy D wspiera zdrowie kości, a dieta dostosowana do indywidualnych potrzeb, bogata w warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste i zdrowe tłuszcze sprzyja stabilizacji poziomu glukozy i cholesterolu. Utrzymanie prawidłowej masy ciała może dodatkowo redukować nasilenie objawów naczynioruchowych, ponieważ tkanka tłuszczowa wpływa na metabolizm estrogenów.

Sen

Higiena snu – pamiętaj o zasadzie "3C", czyli cicho, ciemno, chłodno, to sprzyja lepszemu zasypianiu i głębszemu relaksowi. Zadbaj też o stałe godziny zasypiania, ograniczenie ekspozycji na światło niebieskie wieczorem, i przewietrzenie sypialni, co wspomoże regenerację układu nerwowego i stabilizację nastroju.

Rzucenie palenia

Palenie tytoniu przyspiesza wygasanie czynności jajników, co może skutkować wcześniejszym wystąpieniem menopauzy. Zwiększa także częstotliwość i nasilenie uderzeń gorąca. Kobiety palące są dodatkowo bardziej narażone na rozwój osteoporozy oraz chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby niedokrwiennej serca – jednej z głównych przyczyn zgonów w populacji kobiet.

Ograniczenie alkoholu

Nadmierne spożycie alkoholu w okresie niestabilności hormonalnej może nasilać objawy menopauzy, zwłaszcza uderzenia gorąca. Regularne picie wiąże się również ze wzrostem ryzyka raka piersi. Zaleca się zachowanie umiaru lub wprowadzenie dni całkowitej abstynencji [8].

Menopauza to nie tylko proces biologiczny, to również głęboko osobiste doświadczenie emocjonalne. Wahania nastroju, większa wrażliwość, chwile smutku czy poczucie utraty energii są częste w okresie przejścia menopauzalnego. U części kobiet mogą pojawić się objawy depresyjne, zwłaszcza gdy zmiany hormonalne nakładają się na stres życiowy czy przemiany ról rodzinnych. Spadek i niestabilność poziomu estrogenów wpływają na układ nerwowy, w tym na mechanizmy regulujące nastrój. To oznacza, że emocje w tym czasie nie są "wyolbrzymione" – mają swoje biologiczne podłoże [9].

Jednocześnie menopauza bywa momentem redefinicji siebie. Dla niektórych kobiet oznacza konfrontację z przemijaniem, dla innych początek bardziej świadomego etapu życia. To czas, w którym można na nowo odkryć własną kobiecość, już nie przez pryzmat płodności, lecz dojrzałości, doświadczenia i wewnętrznej siły.

W opiece nad emocjami warto zwrócić się także ku wymiarowi bardziej osobistemu i duchowemu. Pomocne może być:

• odnalezienie nowego hobby lub powrót do dawnej pasji – malowania, pisania, ogrodnictwa, rękodzieła, tańca,
• praktyki uważności, medytacja, spokojne rytuały dnia,
• prowadzenie dziennika emocji, który pomaga uporządkować myśli,
• spotkania z innymi kobietami w podobnym wieku – rozmowa zmniejsza poczucie osamotnienia,
• czas tylko dla siebie, bez poczucia winy i nadmiernych oczekiwań.

Menopauza to etap adaptacji fizycznej i emocjonalnej. Bycie dla siebie łagodną, akceptowanie zmiennych nastrojów i danie sobie prawa do odpoczynku to nie słabość, lecz dojrzała forma troski. To moment, w którym można budować relację z samą sobą na nowych zasadach – bardziej świadomych i bardziej czułych.

Jednym z najdłużej stosowanych składników roślinnych, które wykazują korzystne działanie łagodzące objawy menopauzy jest pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa). To bylina należąca do rodziny jaskrowatych, pochodząca z Ameryki Północnej, w której fitoterapii wykorzystywano jej kłącze i korzeń już w medycynie tradycyjnej. Współcześnie zainteresowanie tą rośliną dotyczy przede wszystkim jej zastosowania w łagodzeniu objawów związanych ze spadkiem poziomu estrogenów [9].

Wyciągi z kłącza pluskwicy groniastej zawierają m.in. triterpenowe glikozydy, które oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy korzystnie wpływając na proces termoregulacji i kontroli nastroju. W badaniach klinicznych wykazano jej terapeutyczne działanie na zmniejszenie częstości i intensywności uderzeń gorąca, wahań nastroju czy nadmiernego pocenia się [9].

Produktem leczniczym zawierającym wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej (Cimicifuga racemosa), wykorzystywanym w łagodzeniu objawów menopauzy, jest Remifemin®. Jest to lek dostępny bez recepty, przeznaczony dla kobiet w okresie menopauzy, które poszukują wsparcia opartego na składniku roślinnym, bez zawartości hormonów. Ekstrakt z pluskwicy groniastej posiada udokumentowaną historię stosowania i został opisany w monografiach naukowych, a jego bezpieczeństwo było przedmiotem licznych badań klinicznych prowadzonych od połowy XX wieku.

Działanie terapeutyczne leku Remifemin® pojawia się zwykle po około 2 tygodniach regularnego stosowania. Zgodnie z charakterystyką produktu, stosowanie leku może przynieść następujące korzyści:

• zmniejszenie uderzeń gorąca,
• ograniczenie nadmiernego pocenia się.

Zmniejszenie tych objawów poprawia komfort codziennego funkcjonowania w okresie menopauzy, wspierając kobiety w zachowaniu aktywności, koncentracji i komfortu w pracy, domu oraz życiu społecznym – bez konieczności rezygnowania z dotychczasowego tempa życia.

Świętowanie 8 marca może dziś oznaczać coś więcej niż symboliczny gest. Może stać się momentem zatrzymania i świadomej troski o siebie – opartej na rzetelnej wiedzy medycznej, zrozumieniu procesów zachodzących w organizmie i większej łagodności wobec własnego ciała. Menopauza nie jest końcem kobiecości, lecz naturalnym etapem biologicznym, który – choć bywa wymagający – można przejść z większym spokojem, jeśli towarzyszy mu wsparcie i świadomość.

Objawy menopauzy można łagodzić, a zdrowie w tym okresie realnie wspierać: odpowiednim stylem życia, profilaktyką, konsultacją z lekarzem, a w razie potrzeby także leczeniem objawowym. To czas, w którym troska o siebie przestaje być dodatkiem do codziennych obowiązków, a staje się ich fundamentem. Kobiecość nie znika z wiekiem – zmienia się, dojrzewa i nabiera głębi. Jest doświadczeniem, historią i siłą, która nie zależy od poziomu hormonów, lecz od świadomości własnej wartości.

Remifemin®, 0,018 - 0,026 ml wyciągu z pluskwicy groniastej, lek w postaci tabletek przeznaczony dla kobiet w okresie menopauzy. Skład jakościowy i ilościowy w odniesieniu do substancji czynnych: 1 tabletka zawiera 0,018–0,026 ml Cimicifugae racemosae rhizomae extractum fluidum (0,78–1,14 : 1) isopropanolicum 40% (V/V). Zawiera cellaktozę: (celuloza sproszkowana i laktoza jednowodna). Postać farmaceutyczna: tabletki. Wskazania do stosowania: Dolegliwości okresu przekwitania takie jak: przypływy uczucia gorąca i nadmierne pocenie się. Podmiot odpowiedzialny: Schaper & Brümmer GmbH & Co. KG, Bahnhofstrasse 35 38259 Salzgitter, Niemcy. Informacji o leku udziela: Orkla Care S.A., ul Fabryczna 5a, 00-446 Warszawa. Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC.

Bibliografia:

1. https://www.menopauseinfo.org (dostęp: 12.10.2026).
2. https://menopause.org/patient-education (dostęp: 12.02.2026).
3. https://emas-online.org (dostęp: 12.02.2026).
4. https://www.termedia.pl/Rekomendacje-Polskiego-Towarzystwa-Menopauzy-i-Andropauzy-r-ndotyczace-stosowania-lokalnej-terapii-hormonalnej-r-nu-kobiet-w-okresie-menopauzy,4,17202,1,1.html (dostęp:12.02.2026).
5. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menopause (dostęp: 12.02.2026).
6. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/klimakterium-i-menopauza (dostęp: 12.10.2026).
7. Krystyna Sprawa, i.in, Zaburzenia depresyjne i lękowe w okresie klimakterium, Psychiatria, tom 5, nr 3, 99–104, 2008.
8. Carolyn J Crandall, Jaya M Mehta, JoAnn E Manson, Management of Menopausal Symptoms: A Review, 2023.
9. A. Marchelak, A. Prokop, A. Magiera, Pluskwica groniasta (Actaea racemosa L./ Cimicifuga racemosa (L.) Nutt.) – rola we współczesnej fitoterapii dolegliwości okresu menopauzy, Farmacja Polska, 2024: publicum.umed.lodz.pl/info/article/AML01fa51bb6cbd4e4cb1f54d0134e85dbd?ps=20&lang=pl&title=&pn=1&cid=179564 (dostęp: 12.02.2026).