Coraz więcej prób samobójczych dziewczynek. Przerażająca przyczyna
Dzieci i młodzież mierzą się obecnie z wyzwaniami, których ich rodzice często nie są w stanie zrozumieć. O tym, jak technologia, brak bliskich relacji i nowe formy przemocy niszczą zdrowie psychiczne młodych Polaków, opowiedziała w programie "Balans" suicydolożka dr Halszka Witkowska. - Świat w kryzysie samobójczym zamyka się w "małym czarnym kwadracie", z którego nie widać wyjścia - podkreśliła.
- Ludzie nie odbierają sobie życia, dlatego że pragną śmierci. Oni nie są w stanie dłużej wytrzymać bólu psychicznego, jaki im towarzyszy - powiedziała w programie "Balans" suicydolożka dr Halszka Witkowska.
Choć w Polsce to mężczyźni częściej odbierają sobie życie (11 na 13 przypadków), drastycznie rośnie liczba prób samobójczych wśród nastolatek. Dr Witkowska podkreśla, że kluczowym czynnikiem ryzyka jest przemoc – rówieśnicza, domowa, seksualna, ale coraz częściej także ta cyfrowa.
Sextortion: cyfrowy szantaż i spirala wstydu
Jednym z najbardziej niszczycielskich zjawisk w internecie jest sextortion. To forma szantażu, która uderza w najczulsze punkty młodych ludzi: poczucie intymności i akceptacji społecznej. Według dr Witkowskiej to właśnie ten mechanizm stoi za przerażającymi statystykami – między 2020 a 2023 rokiem nastąpił trzykrotny wzrost prób samobójczych wśród dziewcząt do 19. roku życia.
- Sextortion to sytuacja, w której ktoś znajduje się w posiadaniu materiałów, na których jest nagie zdjęcie czy film z jakiejś intymnej sytuacji, i zaczyna szantażować drugą osobę. To jest bardzo ważne w kontekście zachowań samobójczych wśród dziewcząt - wyjaśniła ekspertka.
Problem pogłębia zjawisko sextingu (przesyłania intymnych wiadomości, zdjęć lub filmów o charakterze erotycznym - przyp. red.) oraz brak kontroli nad tym, co dzieje się z raz wysłanym materiałem. Dr Witkowska zwraca uwagę na paraliżujący wstyd, który uniemożliwia szukanie pomocy: - Młoda osoba będzie wstydziła się, że ktoś ma te zdjęcia, że dała się nagrać albo sama je zrobiła i wysłała w formie sextingu. Będzie wstydziła się, że ktoś ją nagrał na imprezie. W związku z tym będzie trudniej jej poprosić o pomoc.
Współczesna technologia, w tym sztuczna inteligencja, dostarcza sprawcom nowych narzędzi, takich jak deepfake.
- Są wyzwania związane z deepfake’ami, z przeróbkami w aplikacjach, gdzie można rozebrać twoje zdjęcie. I niby z jednej strony każdy wie, że to jest żart i że to jest fake, ale z drugiej strony - to nie znaczy, że nie jest ci głupio, przykro, że się wstydzisz, że masz mnóstwo trudnych emocji, kiedy cała klasa śmieje się z twojego takiego zdjęcia – alarmuje suicydolożka, dodając, że wobec AI często bezradna pozostaje nawet policja.
Pornografia zamiast edukacji
Równie niebezpieczna jest wczesna inicjacja, jeśli chodzi o treści pornograficzne, która następuje często już między 7. a 12. rokiem życia. Zniekształca ona obraz relacji, budując nierealne oczekiwania i kompleksy.
- Młodzi ludzie nie uczą się inicjacji seksualnej od dorosłych czy z odpowiedzialnych rozmów, tylko biorą przykład z filmów pornograficznych. A tam te zachowania seksualne są przedstawiane w określony sposób – często są brutalne, charakteryzowane nawet na gwałt - ostrzega ekspertka.
Więcej na temat czynników ryzyka prób samobójczych oraz tego, jak można je minimalizować, dowiesz się z materiału wideo.
***
Dr Witkowska apeluje o "pierwszą pomoc emocjonalną". Psychiatra i leki są ważne, ale nie zastąpią bezpiecznego domu. Najważniejsze to słuchać dziecka bez oceniania, a w razie potrzeby sięgnąć po fachową pomoc.
