A teraz wyobraźcie sobie, że wszystkie kobiety przestają przygotowywać się do świąt… Oto konsekwencje niewidzialnej pracy [OPINIA]

W większości polskich domów to kobiety odpowiadają za planowanie i realizację świątecznych przygotowań: zakupy, sprzątanie, gotowanie, ustalanie listy prezentów, nadzorowanie dekoracji, dopinanie kalendarza rodzinnych spotkań. To nie jest myśl wyssana z palca, a odwołanie do danych, które są alarmujące.

Według ostatniego raportu Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) z 2023 roku, kobiety w Polsce spędzają średnio 4,2 godziny dziennie na pracach domowych i opiece, podczas gdy mężczyźni — tylko 2,4 godziny dziennie; to różnica 1,8 godziny dziennie na korzyść mężczyzn! W badaniach obejmujących także opiekę i obowiązki domowe — 2023 — GUS odnotował, że kobiety poświęcają na nie średnio 4 godziny 27 minut dziennie, a mężczyźni — 3 godziny i 1 minutę. Przeliczając na tydzień: kobiety wykonują prace domowe i opiekuńcze przez ok. 37 godz. tygodniowo, mężczyźni ok. 22 godz.

Tak zwana "magia świąt" to głównie praca kobiet, która wynika z odpowiedniego planowania, przewidywania, rozumienia potrzeb bliskich. Ktoś musi przecież pamiętać, że babcia Krysia woli grzybową od barszczu z uszkami, że córka wyrosła z sukienki idealnej na święta, że trzeba znaleźć prezenty dla bliskich i kupić twaróg na ulubiony sernik. Gdyby kobiety faktycznie przestały przygotowywać się do świąt, w wielu domach ta "bezczynność" ujawniłaby skalę obciążenia.

Bo przecież święta to nie tylko ten barszcz z uszkami i pierogi. To cała logistyka, koszty emocjonalne, logistyczne i opiekuńcze, które nie mają ceny i nie są wynagradzane. Domownicy myślą "jakoś się ogarnie", a kobieca głowa nie dość, że całymi dniami i nocami planuje, to nie potrafi też powiedzieć otwarcie, że brakuje jej wsparcia. Przecież da radę.

Co by więc się wydarzyło, gdyby kobiety przestały przygotowywać święta? Na pewno nie doszłoby do katastrofy. Może do rodzinnej awantury? Może do konstruktywnej wymiany zdań? A może do szerszej debaty na temat świąt i roli rodziny? Być może okazałoby się, że przygotowywanie świąt wcale "nie jest naturalnym darem kobiety", lecz ciężarem noszonym z przyzwyczajenia. Że przygotowywanie uczty z 12 potrawami wcale nie jest marzeniem kobiet, tylko wynika z wielu godzin pracy, z troski o bliskich, z poczucia odpowiedzialności.

W całej tej historii nie możemy obwiniać mężczyzn, którzy byli wychowywani przez kobiety "siłaczki" i prawdopodobnie wielu z nich nie uczestniczyło w organizacji życia domowego. To nauczka dla nas wszystkich, aby zmienić myślenie o podziale ról.

Czy to oznacza, że kobiety powinny przestać przygotowywać święta? Nie. To oznacza, że nie powinny być w tym same. Że "magię świąt" powinna tworzyć cała rodzina. Bo święta są wtedy, gdy wspólnie możemy je stworzyć. Gdy każdy bierze udział nie tylko w ich przeżywaniu, ale też w ich budowaniu. Gdy obowiązki nie są zrzucane na jedną osobę, bo "ona się w tym lepiej odnajduje". Bo czasem ta osoba już dawno się nie odnajduje, tylko nie ma odwagi, siły albo przestrzeni, by to głośno powiedzieć.

Nie chodzi więc o to, aby kobiety "zbojkotowały" święta i przestały piec pierniki czy planować prezenty dla rodziny. Ważne, by miały w tym wsparcie bliskich. Bo tak naprawdę magia świąt rodzi się z bliskości, z rozmowy, w byciu razem. Tymczasem w wielu domach święta kojarzą się z zestresowaną mamą, która chce, aby wszystko wyglądało perfekcyjnie, z kłótniami o to, że nikt jej nie pomaga i z ciągłą bieganiną. Oczywiście - niektóre sytuacje mają swój urok i stanowią fundament świąt, ale przecież święta to nie egzamin z perfekcji. A jeśli świąteczna magia kosztuje kogoś łzy, stres i przemęczenie, to warto zastanowić się nad tym, czy jest to tego warte.

W tym roku może warto zapytać: czegoś potrzebujesz? jak mogę ci pomóc? Dać sobie przyzwolenie, aby z ciasta wyszedł zakalec, a choinka nie była idealna. To może dać nam więcej radości niż suto zastawiony stół z idealną dekoracją.