Boże Narodzenie na emigracji. Nową erę świąt otworzyła z pudełkiem pizzy na wynos

Jest 24 grudnia 2014 roku. Kasia kładzie na stole pudełko z pizzą na wynos. Sił na zastanawianie się jest niewiele, bo dopiero skończyła pracę. Mimo to przeraża ją wizja, że tak mają wyglądać jej pierwsze święta poza domem.

- Niby myśląc "wigilia w rodzinnym domu" mam przed oczami niespecjalnie ciepły obrazek. Pamiętam, że o niczym nie można było porozmawiać, bo to się jakiś wujek obrażał, to wybuchała awantura... Przy stole dużo rozmawiało się o polityce - dodaje.

- To trudne wspomnienia, a mimo to jakoś mi było dziwnie – ocenia dziś 35-latka, która od dekady mieszka w Manchesterze. Już przed pierwszą wigilią "tam" (dziś powiedziałaby już, że "tu") zrozumiała, że będzie inaczej. I poczuła lęk.

- Wizja tego, że wyzbywam się tradycji i całego tego patetyzmu, była - mimo wszystko - dość przerażająca. Ale co było robić. Byłam za granicą sama z moim ówczesnym chłopakiem, oboje pracowaliśmy, więc zamiast wieczerzy z karpiem, kutią i pierogami, zjedliśmy tę pizzę na wynos - wspomina i dodaje:

- Najzabawniejsze było to, że chyba od tej pory nie miałam lepszych świąt. Wraz z otwarciem tego pudełka z pizzą, otworzyłam nowy, świąteczny rozdział w moim życiu Pierwszy raz poczułam totalny luz, który został ze mną już na kolejne lata - kwituje Kasia.

Każde kolejne święta były już znacznie prostsze.

Kasia nie jest odosobniona w swoich doświadczeniach. Julia, która do Polski z Ukrainy przeprowadziła się z mężem i synem, na pierwsze święta po przyjeździe zdecydowała się wrócić do ojczyzny.

- Już po pierwszym dniu nie mogłam przestać płakać. Zrozumiałam, że wróciłam do rodziny, ale nie do domu. Mój dom został za zachodnią granicą - tłumaczy i dodaje, że dzięki świętom w Polsce odkryła w sobie na nowo małą dziewczynkę:

- Choinkę w moim rodzinnym domu ubierało się dopiero w dniu wigilii. Realnie nie było kompletnie czasu na to, żeby się tymi świętami nacieszyć. Prawdziwe święta poczułam dopiero tutaj, już jako dorosła osoba.

Choć ojciec Julii nadal obchodzi wigilię 6 stycznia, jak cała Ukraina do 2023 roku, dziś data formalna w kraju to 24 grudnia. Tak jak w Polsce i na całym Zachodzie.

- Boże Narodzenie osadzone w kalendarzu już po nowym roku, było - skutecznie zresztą zrealizowanym - pomysłem sowietów na to, co zrobić, żeby ludziom na tym święcie w ogóle nie zależało - wyjaśnia Julia.

I faktycznie, najważniejszym świętem w Ukrainie, ale też innych krajach bloku wschodniego, przez całe lata był Nowy Rok. Poprzedzony był zabawą sylwestrową, podczas której dzieci dostawały prezenty. To tego dnia wszyscy spotykali się, by wspólnie świętować.

- To siłą rzeczy sprawiało, że Boże Narodzenie stało się po prostu mniej wyczekiwanym świętem. Spotykaliśmy się w rodzinnym gronie i w zasadzie tyle. W roboczą z zasady wigilię jedliśmy wieczorem trochę bardziej uroczystą kolację, a czasem nawet i tego nie było. Nikt nie traktował tego jak Polacy Bożego Narodzenia - mówi Julia.

Dla Maliki - Kazaszki od kilku lat mieszkającej w Polsce - Boże Narodzenie także zaczęło istnieć dopiero kiedy przeprowadziła się do Polski. Ponieważ nie pochodziła z religijnej rodziny, a w Kazachstanie tylko w takich domach obchodzi się Boże Narodzenie, święta w Polsce były dla niej swego rodzaju egzotyką. Tym bardziej że Malika obchodzi je wraz z mężem, który jest Czechem. I robią to całkiem po polsku.

- Pierwsze Boże Narodzenie pamiętam doskonale. To był 2019 rok. Święta urządziła mi wówczas moja współlokatorka - Polka. Był barszczyk, pierogi, zaprosiliśmy jeszcze jednego przyjaciela i świętowaliśmy w trójkę - wspomina.

Od tej pory polskie święta w czesko-kazachstańskiej rodzinie mieszkającej we Wrocławiu, odbywają się co roku. Oprócz 12 dań jest też obowiązkowe wyjście na pasterkę:

- Nie jestem religijna w żadnym wyznaniu, ale jakoś tak sobie wymyśliliśmy, że sprawdzimy, po co Polacy to robią. Intrygowało mnie, co skłania ludzi, żeby o północy iść do kościoła. I już rozumiem. To było niezwykle poruszające przeżycie.

- Pamiętam, że popłakałam się bynajmniej nie dlatego, że to było przejmujące doświadczenie religijne, ale dlatego, że aura tego miejsca była niezwykła. Kiedy słuchałam niezwykle przejmujących i bardzo uniwersalnych słów duchownego, kiedy widziałam te wszystkie osoby, które pod kurtkami i płaszczami są tak pięknie ubrane, jak wszyscy śpiewają... Od tej pory to nasza tradycja - mówi Malika.

Dla Julii z kolei najważniejsze i najbardziej poruszające jest dzielenie się opłatkiem.

- To jest piękna tradycja, którą poznałam dopiero w Polsce i którą od razu przyjęliśmy do siebie. Dziś nie wyobrażam sobie już świąt bez opłatka. Ani poza Polską - mówi Julia:

- Mam poczucie - i to jest w Polsce wyjątkowe - że na Boże Narodzenie czekają wszyscy: wierzący i niewierzący, dorośli, dzieci... po prostu te święta łączą ludzi. To jest dla mnie niesamowite, bo dopiero w Polsce mogłam to wreszcie poczuć.

Tegoroczne święta w Polsce spędzą nie tylko Malika i Julia, ale też Kasia. Dla niej będzie to pierwszy raz od dekady. Jak mówi, choć "wraca do kraju", wie, że to będą zupełnie inne święta, niż te, które pamięta z dzieciństwa.

- Anglicy podchodzą do świąt na luzie. Dla nich liczy się miłe i rodzinne spędzanie czasu, wszyscy zakładają kolorowe swetry, szykują indyka na obiad... Nie ma tej powagi, która tak bardzo obecna jest w Polsce. Dzięki przeprowadzce na Wyspy Brytyjskie nauczyłam się wreszcie w święta odpoczywać i to zostanie już ze mną na zawsze - mówi Kasia. Na dowód tego zdradza swoje plany:

- Spędzę w tym roku Boże Narodzenie w górach, z przyjaciółkami-rozwódkami i ich dziećmi. Emigracja nauczyła mnie tego, że mogę do świąt podchodzić w końcu na luzie. Zakładam, że będzie świetnie. I raczej nikt o politykę nie będzie się kłócił.

Dla Maliki polskie Boże Narodzenie, wraz z polskimi potrawami i zwyczajami, stało się już tradycją, która weszła do ich niepolskiego domu. Żeby tej stało się zadość, także w tym roku planują pasterkę. - Może w innym kościele, bo rok temu trafiliśmy na zbyt polityczne kazanie. Ale dajemy sobie kolejną szansę - śmieje się Kazaszka.

W przypadku Julii o polityce – nieco innej, ale wciąż - trudno zapomnieć nawet podczas świąt. W tym roku, zresztą i tak jak i w poprzednich latach, do ostatniej chwili nie będzie wiadomo, czy nie zapełni się wolne miejsce przy wigilijnym stole.

- Mamy z tyłu głowy, że nasi bliscy są w Ukrainie, na terenach, w pobliżu których toczą się potężne walki. Może się okazać, że "zbłąkany wędrowiec" dołączy w tym roku i do nas. Jesteśmy na to gotowi.

Dorota Kuźnik, dziennikarka Wirtualnej Polski

Zapraszamy na grupę na Facebooku - #Wszechmocne. To tu będziemy informować na bieżąco o terminach webinarów, wywiadach, nowych historiach.