Czy ChatGPT zostanie twoim terapeutą? Zaskakujące wyniki badań

W ostatnim odcinku (około)technologicznego podcastu "Historie Jutra", który powstał przy wsparciu marki Play, Przemek Jankowski z redakcji Benchmark i popularyzatorka nauki, Kasia Gandor, poruszyli temat, który może zmienić sposób, w jaki myślimy o terapii. Chodzi o eksperyment porównujący skuteczność rad udzielanych przez chatGPT z tymi formułowanymi przez zawodowych terapeutów.

– Przygotowano 18 krótkich opisów sytuacji, które zdarzają się w terapii par. Na przykład: partner przeżywa smutek, a drugi go deprecjonuje. Eksperci – terapeuci, psycholodzy, psychiatrzy – mieli napisać swoje analizy tych przypadków – relacjonuje Gandor.

W tym samym czasie, te same opisy trafiły do bota chatGPT. Otrzymał on konkretne instrukcje: miał odpowiedzieć zgodnie z pięcioma zasadami psychoterapii, w tym zasadami etycznymi i empatycznym podejściem. Zarówno odpowiedzi ludzi, jak i AI, trafiły następnie do ponad 800 niezależnych osób, które miały ocenić, co napisał człowiek, a co sztuczna inteligencja.

Co ciekawe, nikt nie był w stanie odróżnić odpowiedzi eksperta od odpowiedzi AI. Jak dodaje Kasia Gandor – "odpowiedzi napisane przez chatGPT były oceniane wyżej, jeśli chodzi o to, czy spełniały kluczowe zasady psychoterapii."

To nie koniec. W tej samej publikacji, o której wspomina Gandor, znalazł się też przegląd aktualnych badań nad empatią AI. Wnioski? Sztuczna inteligencja jest w stanie tworzyć komunikaty postrzegane przez ludzi jako bardziej wspierające niż te formułowane przez ludzi.

– Wiele osób oceniło teksty napisane przez AI jako bardziej motywujące, dodające otuchy i wspierające emocjonalnie – komentuje.

W innym badaniu przywołanym przez Gandor uczestnicy brali udział w sesjach terapeutycznych prowadzonych przez chatGPT, które były nadzorowane przez wykwalifikowanego terapeutę. Celem było sprawdzenie, jak AI radzi sobie w dłuższym, dynamicznym procesie rozmowy.

Po zakończeniu sesji, większość osób oceniła doświadczenie pozytywnie.

– Ludzie twierdzili, że chatGPT był wnikliwy, zadawał trafne pytania, dopytywał o szczegóły i dostarczał adekwatnych odpowiedzi. Oceny były wysokie nie tylko ze względu na merytorykę, ale też na sposób komunikacji. Uznano je za "realistyczne" i "bliskie prawdziwej terapii" – opowiada Gandor.

W odpowiedzi Przemek Jankowski nie krył zaskoczenia: – Mam olbrzymi problem, żeby to w jakikolwiek sposób skomentować.

– To nie jest szalone? – pytała Kasia Gandor.

Psychologowie i socjologowie przyglądają się temu zjawisku z rosnącym zainteresowaniem. Ludzie coraz częściej traktują chatboty jak zaufanych powierników, którym powierzają emocje, obawy i intymne pytania. Powody są różne:

• AI nie ocenia, nie przerywa i jest dostępna 24/7.
• Rozmowa z nią jest anonimowa, co pozwala mówić o rzeczach, których wstydzimy się przed drugim człowiekiem.
• ChatGPT nigdy nie traci cierpliwości, nie bagatelizuje problemu i nie daje poczucia bycia niezrozumianym.

Czy warto zaufać botowi chatGPT jako terapeucie? Psycholożka Dorota Minta w rozmowie z Wirtualną Polską wskazuje też na znaczącą różnicę między tego typu narzędziami a prawdziwymi, wykwalifikowanymi specjalistami.

- Psychoterapeuci pracują w oparciu o kodeks etyczny. AI nie ma samoświadomości, empatii ani sumienia. To narzędzie przecież niejednokrotnie się myli. A może być też tak, że czat podpowie nam coś, co będzie dla nas szkodliwe. Na końcu i tak przecież nikt za to nie odpowie. Jednak nie można zaprzeczyć, że są to świetne narzędzia do psychoedukacji, z których warto korzystać, ale mimo wszystko należy podchodzić do tego z pewną dozą krytycyzmu.