DESA Unicum inauguruje program "Sztuka kobiet". Pierwsza w Polsce stała platforma dedykowana twórczości artystek

Program zainaugurują pięć wystaw, panele dyskusyjne, oprowadzania oraz symboliczne obchody urodzin Olgi Boznańskiej, której rok 2025 został ustanowiony rokiem pamięci przez Sejm RP.

Choć historia zna wiele wybitnych twórczyń, ich obecność w kanonie i na rynku sztuki pozostaje wciąż marginalna. Wystarczy wspomnieć, że prace kobiet stanowią zaledwie 1 proc. zbiorów londyńskiej National Gallery, a jeszcze w pierwszym wydaniu "O sztuce" E.H. Gombricha nie znalazła się ani jedna artystka.

Podobne dysproporcje widać na rynku aukcyjnym – według raportów, w latach 2008–2019 sprzedaż dzieł kobiet odpowiadała jedynie za 2 proc. globalnej wartości transakcji. Mimo rosnącego zainteresowania ich twórczością, pełna równość na aukcjach – jak szacuje National Museum of Women in the Arts – możliwa będzie dopiero około 2053 roku.

DESA Unicum, jako lider rynku sztuki w Polsce, chce te proporcje zmieniać. – Sztuka kobiet będzie eksponowana stale, konsekwentnie i długofalowo. Naszą ambicją jest, by głos artystek – zarówno historycznych, jak i współczesnych – stał się integralną częścią dyskursu artystycznego – podkreśla Agata Szkup, prezes zarządu DESA Unicum.

Pierwsza odsłona programu rozpocznie się wystawą "Olga Boznańska i Pionierki Malarstwa Polskiego" (11–18 września). Ekspozycja przypomni artystki, które od końca XVIII wieku przecierały szlaki kolejnym pokoleniom – Annę Bilińską-Bohdanowicz, Melę Muter, Tamarę Łempicką czy Annę Rajecką. Prezentacji obrazów towarzyszyć będą unikatowe fotografie Boznańskiej, w tym portret autorstwa Henri Manuela, fotografa Claude’a Moneta.

Obchody 160. rocznicy urodzin malarki uświetnią wykłady, rozmowy i wydarzenia specjalne, w tym spotkania z badaczami i artystkami podejmującymi dziś wątki emancypacyjne.

Wrześniowa inauguracja przyniesie aż pięć dużych ekspozycji, które zaprezentują twórczość ponad 100 artystek:

• "Feminizm i sztuka kobiet" (5–18 września) – sztuka krytyczna od Natalii LL po Agatę Bogacką i Anetę Grzeszykowską.
• "Design. W stronę kobiet" (17–23 września) – projektantki redefiniujące wzornictwo w ceramice, szkle czy tkaninie.
• "Julia Keilowa. Projektantka polskiej nowoczesności" (11–27 września) – przypomnienie ikony art déco, której prace zdobiły salony II RP.
• "Triumf Art Déco. Paryż. Warszawa. Zakopane" (19–27 września) – nawiązanie do setnej rocznicy sukcesu Zofii Stryjeńskiej na paryskiej wystawie światowej.

Integralną częścią programu będą wydarzenia towarzyszące – od oprowadzań kuratorskich, przez wykłady o Élisabeth Vigée Le Brun czy dyskusje o feminizmie w sztuce, po premierę książki Aleksandry Koperdy "Kolekcje Dizajnu". Zaplanowano także plenerowy pokaz filmu "W gorsecie" (reż. Marie Kreutzer, 2022).

"Sztuka kobiet" nie będzie jednorazowym projektem, ale długofalową platformą – z kolejnymi wystawami, aukcjami i działaniami edukacyjnymi. DESA Unicum, organizując rocznie około 100 ekspozycji, chce konsekwentnie wprowadzać twórczość artystek do centrum debaty o kulturze.

Inauguracja we wrześniu 2025 roku to dopiero początek – inicjatywa ma stać się impulsem do trwałej zmiany perspektywy w polskiej i europejskiej historii sztuki.