To już niemal co 10. osoba w Polsce. Tak spędzają święta

Święta Bożego Narodzenia od lat kojarzą się z bliskością, rodzinnym ciepłem i chwilą wytchnienia od codziennego pędu. Jednak dla coraz większej grupy Polaków ten czas wygląda zupełnie inaczej niż w tradycyjnych wyobrażeniach. Zamiast spokoju i radości pojawiają się samotność, emocjonalne zmęczenie i presja, by przeżyć święta tak, jak wypada. Z badań wynika, że niemal co dziesiąta osoba w Polsce planuje spędzić święta całkowicie w pojedynkę. Sporą grupę stanowią tutaj zwłaszcza single po trzydziestym roku życia, osoby po rozwodach oraz mieszkańcy dużych miast.

"Pasja jest kobietą". Agnieszka Kaczor mówi, jak chudnąć bez diety i wyrzeczeń

Ponad jedna czwarta badanych przyznaje, że w okresie świątecznym odczuwa samotność połączoną z przeciążeniem emocjonalnym. Wiele osób skarży się również, że stres - wynikający z licznych spotkań rodzinnych oraz oczekiwań społecznych - odbiera im chęć świętowania. Pewne światło na zmieniające się podejście do świąt rzuca także inny wynik badań. Do myślenia daje fakt, że aż 45 proc. respondentów przyznaje, iż gdyby mogli podjąć decyzję całkowicie bez presji i oczekiwań otoczenia, wybraliby spędzenie świąt poza domem.

Dane te doskonale uzupełniają historie, które każdego roku w okresie świątecznym zalewają media społecznościowe. To wpisy osób, które otwarcie przyznają, że mają dość tego, co czeka ich przy wigilijnym stole. Młodzi nie chcą kolejnych pytań o to, kiedy w końcu pojawi się dziecko i dlaczego wciąż są sami. Nie mają też ochoty wysłuchiwać komentarzy o swoim wyglądzie, wadze czy życiowych wyborach. Przy świątecznym stole oberwać może się właściwie każdemu, niezależnie od wieku, statusu czy stylu życia.

W rozmowie z Wirtualną Polską psycholożka Barbara Bylina tłumaczy, że takie problemy zwykle wiążą się z faktem, że rodzina, a zwłaszcza jej starsi członkowie, nie ma w sobie akceptacji dla stylu życia młodych ludzi. Wspomina historię homoseksualnych pacjentów, którzy z powodu swojej orientacji unikają świąt. Oceniające zachowanie najbliższych jest dla nich przykre i w efekcie tylko oddala ich od rodziny.

- Takie osoby często zastanawiają się, czy to w porządku, że żyją po swojemu. Nawet jeśli na co dzień czują się z tym dobrze, w głębi mogą odczuwać poczucie winy związane z niespełnianiem oczekiwań rodziny, na przykład w kwestii posiadania wnuków. Powstaje wtedy konflikt między pragnieniem życia na własnych zasadach a poczuciem obowiązku wobec bliskich. To sprawia, że spotkania świąteczne rzadko są dla nich naprawdę przyjemne, bywają emocjonalnie wymagające i obciążające, ponieważ wiążą się z koniecznością tłumienia własnych uczuć. Wszystko po to, aby uniknąć konfliktu - tłumaczy Bylina.

Jak więc przygotować się psychicznie na sytuacje, które mogą wywoływać stres lub poczucie winy? Ekspertka podkreśla, że jeśli świąteczne spotkania naprawdę sprawiają dużo przykrości, można z nich zrezygnować. Nie zawsze jest to jednak proste i nie zawsze przynosi oczekiwany efekt, bo odmowa też może wywołać poczucie winy. Jej zdaniem dobrym rozwiązaniem jest kompromis. Warto łagodnie powiedzieć, że np. nie mamy ochoty o czymś rozmawiać, albo skrócić wizytę, jeśli to pomoże zachować spokój.

- Myślę, że stawianie granic w rodzinie nie jest łatwe. Często działają tu schematy utrwalone przez lata, które wywołują w nas dawne, dziecięce emocje. W takich chwilach trudno się zatrzymać i zachować spokój. Mimo to warto spróbować odpowiadać na pytania rzeczowo i stanowczo. Jeśli rozmowa zaczyna nas przytłaczać, można na moment wyjść do innego pokoju - dodaje psycholożka.

Bylina zwraca uwagę, że jeśli zdajemy sobie sprawę, że przy świątecznym stole mogą pojawić się trudne tematy i niewygodne pytania, warto wcześniej się do tego przygotować i opracować własną strategię. Można odpowiedzieć z humorem, zrobić krótką przerwę i wziąć kilka głębokich oddechów, by się uspokoić. Każde działanie, które pozwala zachować dystans jest dobre. Najważniejsze, żeby nie dać się ponieść impulsom, bo to one najczęściej prowadzą do eskalacji konfliktu.

O tematach, których lepiej unikać podczas świątecznych rozmów, opowiada także najnowsza kampania Fundacji Nowej Wspólnoty. Badania przeprowadzone w ramach kampanii pokazują, że aż 50 proc. Polek i Polaków chciałoby, aby rozmowy w święta były mniej powierzchowne i bardziej bliskie. Jednocześnie w 25 proc. polskich domów zdarzają się kłótnie o politykę i sprawy społeczne. Najczęściej dotyczą takich tematów jak: aborcja, LGBT+, Kościół, in vitro, demokracja i polityka historyczna. Zdecydowanie rzadziej kłócimy się o transport, mieszkalnictwo i ochronę środowiska.

- Pomysł na kampanię "Spokojne Święta" zrodził się z obserwacji, że dla wielu osób okres Bożego Narodzenia, choć powinien być czasem radości i bliskości, bywa źródłem stresu i napięć przy świątecznym stole. Jak wynika z naszego badania, prawie 40 proc. rodzin w Polsce ma osoby o odmiennych poglądach, co często prowadzi do trudnych rozmów i konfliktów podczas spotkań rodzinnych. Zauważyliśmy to zjawisko i postanowiliśmy działać: stworzyć przestrzeń oraz narzędzia, które pomogą przygotować się do takich sytuacji i sprawią, że świąteczne rozmowy będą spokojniejsze, bardziej uważne i pełne wzajemnego zrozumienia - mówi prezesa FNW Wawrzyniec Smoczyński.

Smoczyński radzi, aby postawić na uważne słuchanie i ciekawość drugiej osoby. Warto też unikać oceniających sformułowań oraz koncentrować się na tym, co łączy i buduje dobre emocje. W ramach kampanii "Spokojne Święta" można bezpłatnie pobrać specjalne karty, które ułatwią rozmowy. To przykłady pytań, które warto zastąpić bardziej neutralnymi i serdecznymi. Pamiętajmy, że pytania o plany związane z rodziną czy związkiem nie są same w sobie złe. Kluczowy jest jednak sposób ich zadawania. Zamiast bezpośredniego "Kiedy ślub?", warto zapytać szerzej: "Jakie masz plany na przyszły rok?". Taka forma pozwala zaspokoić ciekawość, a jednocześnie nie wywołuje u drugiej osoby dyskomfortu ani przykrości. Kampanii towarzyszy spot, w którym zobaczyć możemy Bartłomieja Topę oraz Katarzynę Herman.

Zapraszamy na grupę FB - #Wszechmocne. To tu będziemy informować na bieżąco o terminach webinarów, wywiadach, nowych historiach.