To ona zrewolucjonizowała polską edukację. Nauczanie było dla niej wszystkim

Helena Radlińska, z domu Rajchman, przyszła na świat 2 maja 1879 r. w Warszawie. Jej ojciec, Aleksander Rajchman, był współzałożycielem i pierwszym dyrektorem Filharmonii Narodowej, a matka, Melania z Hirszfeldów, znaną publicystką i działaczką kobiecą.

Siła jest w nas. Wyjątkowy spot na Dzień Kobiet

W ich rodzinnym domu regularnie spotkała się warszawska elita z Sienkiewiczem, Orzeszkową i Konopnicką na czele. Nic więc dziwnego, że w przyszłej nauczycielce oraz jej braciach od najmłodszych lat zaszczepiono miłość do kultury oraz sztuki. Jej brat, Ludwik, zasłynął jako wybitny bakteriolog i przez moment kierował UNICEF-em. Z kolei Aleksander Michał był cenionym matematykiem, który zginął podczas II wojny światowej.

W 1902 r. Helena wyszła za chirurga Zygmunta Radlińskiego. Mimo że założyła rodzinę, nie zrezygnowała z dalszej edukacji. To właśnie w tym czasie jeszcze bardziej zaangażowała się w jej rozwój. Obecność w kręgu młodych, energicznych medyków i rewolucjonistów i działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej sprawiła, że stała się gorliwą promotorką postępów w polskim szkolnictwie oraz orędowniczką jego demokratyzacji.

Mąż Heleny miał silne powiązania z tajnymi kręgami rewolucyjnymi, angażując się jako lekarz w ich działaniach. Przez to został także w 1905 r. aresztowany, a następnie w maju 1906 r. zesłano go na Syberię. Jego żona porzuciła swoje dotychczasowe życie, by wyjechać razem z nim. Tam małżonkowie również postanowili działać. Zygmunt Radliński starał się wykorzystywać swoją medyczną wiedzę, lecząc chorych, a Helena mu w tym pomagała, sprawdzając się wówczas w roli pielęgniarki.

Jesienią 1906 r. udało im się przedostać do Krakowa. Po powrocie do kraju Radlińska zaangażowała się w pracę na Uniwersytecie Ludowym im. Adama Mickiewicza. Aby tego było mało, zaczęła także studiować historię na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Radlińska nie ograniczała się jednak tylko do edukacji. Była również bardzo aktywna społecznie i politycznie, szczególnie w kręgach związanych z ideami Józefa Piłsudskiego. W czasie wybuchu I wojny światowej, będąc całkowicie oddaną sprawie niepodległości, przerwała swoją naukę, aby móc jeszcze bardziej angażować się w Polskiej Organizacji Wojskowej.

Czytaj też: Nauczycielka miała powiedzieć to do ucznia. Ma sprawę w sądzie

Największym osiągnięciem naukowym Heleny Radlińskiej było stworzenie fundamentów pedagogiki społecznej jako odrębnej dyscypliny naukowej. W 1925 r., w Warszawie, przy Wolnej Wszechnicy Polskiej, zainicjowała Studium Pracy Społeczno-Oświatowej. Była to pierwsza tego typu instytucja w Polsce i jedna z pierwszych w Europie, która koncentrowała się na profesjonalnym przygotowaniu przyszłych pracowników socjalnych.

Helena Radlińska zaproponowała nowatorską koncepcję, podkreślającą wpływ całego otoczenia - takiego jak rodzina, sąsiedztwo czy miejsce pracy - na rozwój jednostki, a nie tylko edukacji szkolnej. Wprowadziła pojęcie "przetwarzania środowiska siłami człowieka", wierząc, że pomoc dla osób potrzebujących powinna skupiać się na dostarczaniu im narzędzi, takich jak edukacja i dostęp do kultury. W ten sposób osoby te mogłyby aktywnie wpływać na swoją przyszłość.

Pomimo rozpoczęcia II wojny światowej w 1939 r., Helena Radlińska nie zaprzestała swojej działalności. Angażowała się przede wszystkim w tajne nauczanie, wierząc mocno w przyszłą odbudowę niepodległej Polski. W 1945 r. przeniosła się do Łodzi, gdzie kontynuowała działania na rzecz rozwoju polskiej edukacji. To ona zainicjowała zresztą działalność Zakładu Pedagogiki Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. Jednak zaledwie pięć lat później, władze komunistyczne zdecydowały o zamknięciu instytucji. Helena Radlińska zmarła 10 października 1954 r.

Czytaj też: Marta Nawrocka przemówiła na Dzień Kobiet. "Wybrałam słusznie, bo nie uległam lękowi"

Zapraszamy na grupę FB - #Wszechmocne. To tu będziemy informować na bieżąco o terminach webinarów, wywiadach, nowych historiach.