Asia: „Mam dwuletniego synka i życie tak się potoczyło, że muszę wyjechać do pracy za granicę. Mam opiekować się starszą osobą, praca prawie 24 godziny na dobę, ale zarobki niezłe. Biję się z myślami, co zrobić. Czy mogę zostawić synka w Polsce, popracować rok-dwa, odłożyć kasę na jakiś start. Małego nie mogę zabrać, nie utrzymam nas obojga, no i nie miałby się kto nim zająć, gdy będę w pracy.”
Magda: „W domu zaczęło się psuć, gdy córeczka miała pół roku, były awantury, alkohol, uciekałam do matki na sąsiednie osiedle. Kiedy mała miała niecałe dwa lata, zamieszkałam u koleżanki. Pracę straciłyśmy obie, bo zamknęli nasz zakład. Wtedy znajome powiedziały, że jest praca we Włoszech, jakieś sprzątanie, opieka nad staruszką, może coś w barze. Długo myślałam, ale zdecydowałam się, bo przecież trzeba było zarobić na życie. Córkę zostawiłam z babcią, udało mi się już dwa razy przyjechać do domu, mamie kupiłam laptopa, łączymy się przez Skype, moja kochana córeczka ciągle pyta, kiedy przyjadę i zabiorę ją do siebie.”
Kobiet migrujących za chlebem przybywa od początku III RP. Nic dziwnego, na Zachodzie ciągle rośnie popyt na ich pracę, potrzebne są pomoce domowe, pielęgniarki, opiekunki do dzieci albo osób starszych. Polki wyjeżdżają też dlatego, że to one najbardziej dotkliwie odczuły skutki transformacji po 89 roku. Zwłaszcza mieszkanki małych miasteczek i wsi, te po dwudziestce i te 50+, traciły pracę i nie były w stanie znaleźć nowej. Wyjazd z kraju dla wielu z nich był jak błogosławieństwo.
Każda ma inną historię
Kobiece oblicze migracji ekonomicznej nakreśliła w swojej książce „Matka Polka na odległość” socjolożka Sylwia Urbańska. Jej bohaterki tworzą bardzo zróżnicowaną grupę. Nie zawsze wyjeżdżają z kraju z powodu pieniędzy, często uciekają przed domową przemocą, szukają bezpiecznego miejsca, gdzie nie będą już prześladowane przez męża, partnera. W Polsce nie udało im się uzyskać pomocy, bywa, że musiały dzielić mieszkanie ze swoim oprawcą, bez wsparcia rodziny i przyjaciół. Na samodzielne wynajęcie jakiegoś kąta, by zamieszkać z dzieckiem, nie było ich stać, wyjazd za granicę wydawał się więc jedynym wyjściem.
Anna: „Mieszkałyśmy na południu Londynu, było nas siedem, wszystkie z Polski, teraz w jednym mieszkaniu. Trzy dziewczyny zostawiły w kraju małe dzieci, jedna miała już dorosłą córkę. Pracowałyśmy w knajpach, bawiłyśmy dzieci Brytyjczyków, sprzątałyśmy domy. Praca od rana do wieczora, wracałyśmy do wspólnego mieszkania śmiertelnie wykończone, nie było już siły na nic, nie chciało nam się nawet oglądać telewizji. I te zapłakane oczy, gdy dzwoniłyśmy do domu, do dzieci, do rodziców. Zawsze wyrzuty sumienia i myśl, że przecież to się musi skończyć, że w końcu znów się zobaczymy.”
Takich emigrantek, a właściwie uchodźczyń, jak mówi o nich Sylwia Urbańska, jest wiele. Nie zawsze decydują się na zabranie ze sobą dzieci, zwłaszcza jeśli to maluchy, którymi trzeba się opiekować, albo jeśli dzieci chodzą już do szkoły. W takich sytuacjach opieką zajmują się najczęściej dziadkowie, mama wyjeżdża w poszukiwaniu pracy i lepszego życia.
Część kobiet po pewnym czasie przywozi dziecko z Polski, choć zdarza się, że odwlekają decyzję albo w ogóle się na to nie decydują. Czasami wiążą się za granicą z kimś nowym, z tego związku rodzą się dzieci, sytuacja rodzinna zaczyna się komplikować jeszcze bardziej.
Urbańska zauważa, że to właśnie matki-emigrantki są ofiarami, to one bardziej przeżywają rozstanie, mają wielkie poczucie winy. I to na ich barkach spoczywa największa odpowiedzialność. Ciężko pracują, mieszkają w fatalnych warunkach, do tego dochodzi samotność, stany depresyjne. Niestety, to właśnie one są często krytykowane za „porzucenie dziecka”, za egoizm i pogoń za „łatwym pieniądzem”. Nawet najbliżsi nie potrafią dać im psychicznego wsparcia.
